Pamukkale'nin komşularında 2026 kazı sezonu: Lykos vadisinde gün yüzüne çıkanlar

Pamukkale’ye çoğu ziyaretçi bir günlüğüne, travertenler ve hemen üstündeki Hierapolis için gelir. Ama beyaz basamakların çevresindeki Lykos (Çürüksu) vadisi, Anadolu’nun en yoğun antik kent kümelerinden biri. 2026 sezonunda bu vadinin toprağı çalışıyor, ve birkaç kazıdan aynı anda haber geliyor. Aşağısı, bu yaz gelirken komşuların ne durumda olduğunun kısa bir haritası.

Sezona zemin: Denizli’nin on kazı alanı

Bu yılın tablosunu tek tek keşiflerden önce bir çerçeveye oturtmak gerekiyor. Denizli Büyükşehir Belediyesi, 2025-2027 arasını kapsayan bir protokolle 2026’da kent genelindeki on ayrı kazı ve araştırma alanına maddi destek verdiğini açıkladı. Listede Laodikeia, Tripolis, Kale Tabea, Kolossai ve Attouda gibi antik kentlerin yanında Ekşi, Aşağıseyit, Beycesultan ve Yassıhöyük gibi höyükler de var. Yani aşağıda okuyacağın haberler tek tük değil, aynı vadide eşzamanlı yürüyen bir sezonun parçaları.

Kolossai: ilk kez toprak açıldı, 60 kaya mezar çıktı

En taze başlangıç Honaz’daki Kolossai’de. Üç yıl süren yüzey araştırmasının ardından antik kentte ilk kez düzenli kazı başladı ve yüzeye çok yakın, taşlara yan yana oyulmuş yaklaşık 2 bin 200 yıllık 60 kadar tekne mezar bulundu; bazılarının içinde iskeletler de vardı. Pamukkale Üniversitesi’nden Dr. Barış Yener başkanlığındaki ekip, kentin yaklaşık 100 hektara yayıldığını ve buluntuların Geç Kalkolitik’ten Honaz’ın 1206’da Türkleşmesine kadar kesintisiz bir kronolojiyi yakaladığını söylüyor.

Kolossai’nin ayrı bir anlamı daha var: İncil’deki “Koloseliler’e Mektup” bu kente yazılmıştı. Laodikeia ve Hierapolis gibi, inanç turizmi açısından güçlü bir potansiyeli var, ve kazının yeni başlaması onu önümüzdeki yılların takip edilecek adı yapıyor.

Laodikeia: sahne binasının molozundan bir Athena

Pamukkale’ye en yakın büyük komşu olan Laodikeia’da bu sezonun öne çıkan parçası Batı Tiyatro’dan geldi. Sahne binasının dış duvarında, moloz dolgunun içinde yüzüstü bırakılmış yaklaşık 2 metrelik beyaz mermer bir Athena heykeli gün yüzüne çıkarıldı. Baş kısmı henüz bulunamadı ama giysinin işçiliği ve boyundaki pelerinli tipin nadirliği, eserin usta bir elden çıktığını gösteriyor; üslup İmparator Augustus Dönemi’ne (MÖ 27 - MS 14) işaret ediyor.

İlginç olan, heykelin Athena’yı savaşçı kimliğinden çok dokuma tanrıçası yönüyle öne çıkarması. Laodikeia antik çağda önemli bir dokuma merkeziydi, dolayısıyla seçim tesadüf değil. Buluntu ilk olarak Kültür ve Turizm Bakanı tarafından duyuruldu.

Attouda: Frig Ana Tanrıçası’na bir kutsal alan

Sarayköy’deki Attouda’da bu sezon daha eski bir katmana inildi. Frig Ana Tanrıçası Matar’a (Kibele) adanmış bir kutsal alan ortaya çıkarıldı: MÖ 8-6. yüzyıllara tarihlenen bir Frig kaya anıtı, tanrıçaya adanmış bir kutsal mağara ve ikisinin ortasında duran ikiz bir kaya figürü. Yaklaşık 2 bin 600 ila 2 bin 800 yıllık bu alan, vadinin Yunan-Roma öncesi Anadolu geçmişine dair az bilinen bir pencere açıyor.

Tripolis: freskli duvarların ve balık havuzunun villası

Buldan’daki Tripolis, Büyük Menderes kıyısında, vadinin kuzey ucunda. Prof. Dr. Bahadır Duman başkanlığında on üç yıldır süren kazılarda bu kez 1500 metrekareye yayılan, önünde balık havuzu bulunan bir villa açığa çıkarıldı. İç duvarları renkli fresklerle kaplı bu yapı, kentin varlıklı kesiminin gösterişini gözler önüne seriyor. Tripolis’i “yorgan gibi” örtüp koruyan erozyon toprağı, bu tür detayların bugüne kadar iyi durumda kalmasını sağlamış.

Çal’da bir höyük: yanık ev ve Seleukos kalesi

Vadinin biraz dışında, Çal’daki Aşağıseyit Höyüğü de sezonun konuşulanlarından. Doç. Dr. Erim Konakçı başkanlığındaki ekip, alanda Geç Kalkolitik’ten Roma’ya kadar sekiz ayrı yerleşim evresi tespit etti. Bu sezon 4 bin 500 yıllık yanmış bir ev ve onun devamında yaklaşık 2 bin 300 yıllık bir kale suruna ulaşıldı. Kalenin üstüne sonradan yerleşilmediği için ekip onu tüm verileriyle açığa çıkarabiliyor; buluntular, bölgede Galatlar ile Seleukoslar arasındaki askeri gerginliğe işaret ediyor.

Ziyaretçi için özet

Pamukkale tek başına da bir gün değer, ama bu vadi tek bir travertenden çok daha fazlası. Aynı bileti kullandığın Hierapolis’in yanında, yarım saatlik mesafede Laodikeia ve Tripolis gibi ziyarete açık kentler var; Kolossai ve Attouda ise önümüzdeki yılların yükselen adları. Gezini planlarken kalıcı bilgiyi bilet ve açılış saatleri sayfasında, gidiş zamanını ne zaman gidilir sayfasında tutuyoruz. Aktif kazı alanlarına gitmeden önce güncel ziyaret durumunu teyit et; sezon sürdükçe bu haritaya yenileri eklenecek.