Laodikeia: vadinin karşısındaki antik kent

Pamukkale teraslarında durup vadinin karşısına bakın: alçak sırt boş değil. Orası Laodikeia, bir zamanlar bölgedeki her şeyle boy ölçüşen bir Roma kenti, şimdi Türkiye’nin en büyük canlı kazılarından biri olarak yamaca yayılmış duruyor. Beyaz kayalıklara topu topu on dakika mesafede, ama çoğu kişi görmek için vadiyi hiç geçmez; işte tam da bu yüzden gitmeye değer.

İçinde gerçekten ne yürüyorsunuz

Laodikeia tek bir anıt değil, baştan sona yürüdüğünüz koca bir kent. Omurgası, bir zamanlar iki yanı dükkânlarla dolu, merkezden ok gibi geçen uzun ve anıtsal sütunlu bir cadde (Suriye Caddesi). Ondan ayrılınca şunları bulursunuz:

• Yamaca oyulmuş, kavisli oturma sıralarını hâlâ koruyan iki tiyatro.
• Geniş bir agora ile tapınakların ve kamu yapılarının temelleri.
• Şimdiye dek kazılmış en erken Hristiyan kiliselerinden biri; planı ve vaftiz yeri zeminde hâlâ okunuyor.

Kazı hâlâ sürdüğü için yer yıldan yıla değişir; topraktan yeni caddeler, yeni yapılar çıkmaya devam eder. Bu yüzden bitmiş bir müzeden çok, usulca uyandırılan bir kent gibi hissettirir.

Yedi kiliseden biri ve o ılık su

Laodikeia’nın, doğrudan Pamukkale’nin sıcağına bağlanan bir hikâyesi var. Burası, Vahiy kitabında adı geçen yedi kiliseden biriydi ve kentin “ne soğuk ne sıcak”, yalnızca ılık olduğunu söyleyen o meşhur satır genelde su düzenine bir gönderme sayılır. Bölgenin soğuk kaynakları da sıcak termal suyu da kente kemerlerle taşınırdı ve vardığında ikisi de ılığa dönerdi. Bu taş su sisteminin bazı bölümlerini alanda hâlâ görebilirsiniz. Küçük, insani bir ayrıntı bu; Laodikeia’yı, Pamukkale travertenlerini ve Karahayıt’ın kırmızı kaynaklarını besleyen aynı termal dünyaya sessizce bağlar.

Gezme pratiği: gölge, kalabalık ve süre

Dürüst pratik tablo:

• Alan geniş ve açık, gölgesi çok az. Yazın şapka ve su alın, mümkünse öğle sıcağında gelmeyin.
• Sakin. Teraslara kıyasla çoğu zaman koca caddeler size kalır; cazibesinin büyük kısmı da bu.
• Yürüyerek bir ila bir buçuk saat ayırın. Ana noktalar arası mesafeler gerçek, o yüzden rahat ayakkabı giyin.

Pamukkale gezisine nasıl sığar

Laodikeia teraslarla aynı güne rahatça oturur. Pamukkale’yi yumuşak sabah ışığında görün, havuzlarda kalabalık artınca Laodikeia’ya geçin; ya da tersini yapıp günü teraslarda gün batımıyla bitirin. Her iki türlü de Pamukkale’nin jeolojisiyle vadinin tam karşısındaki tarihi eşlersiniz. Zaten daha geniş Denizli bölgesinde acele etmeden zaman geçirmenin, burayı tek bir fotoğraf durağına indirgememenin bütün anlamı da bu.